Straffen, de pedagogiekboekjes:

Ons bureau gaat niet over pedagogiek, niet over opvoeding en niet over kinderen.

Toch is het wel eens leuk om het begrip “straf” uiteen te rafelen en na te denken over de “afwijkende” beleving die veel bdsm’ers hierbij hebben…wij noemen het opzettelijk ‘afwijkend’, omdat het feitelijk om iets totaal anders gaat dan wat in de vanilla maatschappij wordt bedoeld.

Boeken

Over straf en straffen is veel gezegd in opvoedkundige boeken. De meningen lopen uiteen, maar straf is nou eenmaal iets wat in het begeleiden van groepen kinderen of in de opvoeding veel gebruikt wordt. Op allerlei manieren. Ooit zocht ik voor een studie veel gedragstherapeutische literatuur uit: hoe verander je concreet gedrag van mensen? Hieronder zal ik een stukje plaatsen over straffen: de voor- en nadelen.

Straffen: iemand iets ontnemen wat door die persoon als prettig wordt ervaren; of “leed toevoegen”: hem of haar iets laten doen of iets met diegene doen dat als onprettig wordt ervaren.

Uit onderzoek is gebleken dat belonen veel effectiever is bij gedragsbeïnvloeding dan straffen. In een opvoedingssituatie gaan we dan ook liever uit van belonen in plaats van straffen.

De voordelen van straf: · Straf stopt het ongewenste gedrag onmiddellijk (dit werkt belonend voor degene die straft!)· Het werkt preventief, straf is afschrikwekkend voor anderen.

De nadelen van straf: · Straf verslechtert de relatie en is voor zowel kind als opvoeder onplezierig.· Er wordt geen nieuw, gewenst gedrag aangeleerd. De persoon leert wel wat niet op prijs wordt gesteld, maar niet hoe het anders moet. Dit hangt samen met het feit dat nieuw gedrag aanleren gemakkelijker is dan gedrag afleren.·

Het gestrafte gedrag wordt alleen achterwege gelaten als degene die straft aanwezig is. Wanneer die persoon weg is, is de kans groot dat het ongewenste gedrag alsnog vertoond wordt.· Straf werkt ontmoedigend en werkt een negatief zelfbeeld in de hand.· Sommige kinderen hebben liever straf omdat ze dat zo gewend zijn of omdat straf veel aandacht oplevert. Ze hebben dit liever dan helemaal geen aandacht. Bij deze kinderen heeft straf een volkomen averechts effect.· Het kind krijgt een slecht voorbeeld en gaat zelf anderen ook op een straffende manier benaderen.·

Experimenten hebben aangetoond dat bestraft gedrag terugkeert, aangevuld met ander ongewenst gedrag als haat en wraak.· Als een kind te veel gestraft wordt kan het zijn creativiteit en vertrouwen kwijtraken of het kan opstandig worden. · Op de lange duur kan te vaak straffen het probleemgedrag dat men wil verminderen versterken.· Het feit dat straf ongewenst gedrag vrijwel onmiddellijk de kop indrukt, werkt belonend voor degene die straft. Met het gevaar dat diegene het steeds meer zal gaan doen… Hoewel het in de praktijk meestal niet mogelijk is een groep te leiden zonder gebruik te maken van straf, is het duidelijk dat het van belang is straf zo veel mogelijk te beperken. *****
24/7 consultancies

Tot zo ver de ‘pedagogische kant’ van straf en gedragsbeïnvloeding. Niet doen, nauwelijks doen, zo veel mogelijk vermijden in een opvoedingssituatie dus.

Het is duidelijk dat deze site niet gaat over het opvoeden van kinderen of het leiden van een groep. Voor Frank en dorine bijvoorbeeld heeft straf (tussen volwassenen) een geheel andere lading. Een poging dit in woorden te vatten:

N.B. Natuurlijk zijn er nog allerlei andere manieren dan “straf” waarop je om kunt gaan met D/s of sm-vormen. Die laten we in dit stukje echter even buiten beschouwing.

Fascinatie

Op de één of andere manier ben ik (dorine) altijd al gefascineerd geweest door het fenomeen straf. Ik zeg opzettelijk “het fenomeen”, want het gegeven op zichzelf fascineerde me mateloos. Ik had veel belangstelling voor allerlei strafsituaties in het dagelijks leven, in verhalen, in films. Niet alleen hoorde ik andere kinderen uit over de straffen die ze thuis kregen, ik keek met rode oortjes naar scènes in boeken en films waarin een pak slaag voorkwam. Ik kon eindeloos fantaseren over situaties waarin straf werd gegeven en mensen in een afhankelijkheidssituatie een pak slaag kregen of op een andere wijze straf ondergingen.

Machtsverschil en onderwerping

Altijd was er fysieke afrekening, machtsverschil, machtsvertoon, slaag, gehoorzaamheid, ongehoorzaamheid, tegensputteren..maar toch…, onderwerping, fysieke pijn, angst, vernedering in houding en woordgebruik en toch een goed en geborgen gevoel.

Toch was ik in het dagelijks leven juist een heel braaf kind dat zich stipt hield aan regels en altijd wilde doen wat de grote mensen wilden. Ik zocht nooit naar straf. Ik was er zelfs uitermate bang voor. Lange tijd vond ik hierin de verklaring voor mezelf: als kind bang om niet goed gevonden te worden en gestraft te worden. Deze angst later gaan erotiseren en dit als een deel van mijn eigen fascinatie gaan zien. Tsja, je moet toch iets, als verklaring? Totdat ik mensen tegenkwam met dezelfde fascinatie. Mensen die, net als ik ‘iets’ met straf hebben, die fantaseren over straf en vergelding, onderwerping, schuld, gezien, doorzien, betrapt worden en boete doen. Die mensen bestaan gewoon, dat is een feit. Vaak hebben deze mensen ook erg veel met rituelen en symboliek.

Straf en straf = 2

Nu denk ik dat er dus een verschil is tussen straf, zoals dat maatschappelijk wordt gezien of gebruikt in opvoedingssituaties en de “straf” die ik zocht en zoek. Wat wij doen [op het gebied van straf] , Frank en dorine, heeft eigenlijk niets met de eerste vorm te maken: feitelijk “straffen”.

Fetish
Laten we wel zijn: Ik ben niet volmaakt, maar ik ben helemaal geen stout meisje dat straf verdient. Integendeel: ik ben uiterst nauwgezet, zorgvuldig en volwassen in heel veel opzichten. Ik heb veel zelfdiscipline en verantwoordelijkheidsgevoel en ik ben een perfectionist. Toch zoek ik die “straf”, dat ritueel, die grenzen. Ik noem het maar een fetish.

Is dat geen goed woord? Als je ergens ‘iets’ mee hebt, erdoor gefascineerd bent, het bijzonder vindt, akelig en aantrekkelijk tegelijk. En dat is een andere vorm van “nodig hebben”, dan: “jij bent stout en als ik jou op je billen sla, dan vertoon je dat gedrag niet meer.”

Voor ons “werkt het” om andere redenen. Ik heb vaak gezegd: Mensen zoals wij straffen niet omdat het helpt, maar omdat we daarop kicken. En misschien “werkt” het dan, geeft het je iets, maar je zoekt het ook.

Straf als vorm van betrokkenheid

Bij ons benadrukt het ook de machtsverhoudingen, zoals we die in onze relatie hebben. Het versterkt het gevoel dat hij over mij kan beschikken. Verder geeft het een bepaalde betrokkenheid weer. Ik voel letterlijk hoeveel iets hem kan schelen, als een heel heftige vorm van communicatie. Ooit heb ik eens gezegd: “spanking is een extreme vorm van betrokkenheid.” Ik kan zo’n “straf” ook werkelijk als straf ervaren, met alles erop en eraan. Dat gevoel is raar: er tegelijkertijd naar verlangen en er ook weer bang voor zijn en het echt als een straf kunnen ervaren in sommige situaties.

Over paradoxen gesproken.