Laatst keek ik naar een programma op National Geographic, dat heet ‘the dog whisperer’. Nu heb ik altijd al een enorme fascinatie gehad voor menselijk gedrag en daar ook mijn beroep van gemaakt, min of meer. Maar het gedrag van dieren is iets wat me ook enorm boeit. In deze serie kun je beide aanschouwen, dus je snapt al dat het me wel aanspreekt. De eerlijkheid gebiedt met te zeggen, dat er nog een andere reden was waarom deze serie me wel intrigeerde en ik het eens wilde zien. Het voorfilmpje onthulde een nogal macho overkomende man die allerlei wilde honden in bedwang hield. Ik heb zelf ervaring noch verstand van honden, maar ken de geluiden wel over hierarchische gevoeligheid, leiderschap, alfahonden en het leven in rangorde van deze dieren. Niet echt verwonderlijk dat ik benieuwd was wat hierover in de serie werd gezegd en hoe dat werd uitgewerkt.
Als eerste viel me op dat de gepresenteerde man veel minder nepachtige macho was dan ik aanvankelijk dacht. Wat is nepachtig macho? Tsja, iemand (vaak man) die zich groter voordoet dan hij is en alle moeite doet om zelf stoer en sterk zichzelf centraal te stellen. Een beetje een egotripper zeg maar. Ik weet het: kort door de bocht, maar het gaat hier dan ook om een onderbuikgevoel bij een bepaald type mens.
Deze man behoorde dus niet tot die categorie. Wat ik leuk vond, was dat hij authentiek was, humor had, niet opdringerig zichzelf centraal stelde en iets zorgzaams uitstraalde. Bovendien wilde hij de baasjes in nood echt helpen om beter met hun (probleem) hond om te gaan. Kwam alles bij elkaar deskundig over met zelfs nog een flinke scheut bescheidenheid, omdat hij vermeldde dat iedereen dit kan, mits je je goed in de hond verdiept en je je best doet een stabiele, rustige leider te zijn. Want dat was wel de essentie: neem je als mens niet de leiding en laat je merken dat je ‘in control’ bent, dan zal de hond onrustig en ongelukkig zijn. Ook zal de hond in meerdere gevallen dominant gedrag vertonen en bijvoorbeeld fietsers aanvallen, andere honden corrigeren die zich slecht gedragen (onder het motto: iemand moet het doen en als het baasje het niet doet, dan moet ik wel!) en desnoods het baasje de les lezen. Immers, zo lijkt het credo van een hond te zijn: iemand moet de leiding in handen nemen, anders komt het niet goed met ons. Wil je een hond gelukkig maken, dan zorg je ervoor dat hij komt in een toestand die deze ‘dog whisperer’ steeds weer omschreef als “calm submission” m.a.w. ontspannen en onderdanig. De heerlijkste gemoedstoestand voor een hond, welteverstaan. Opperst geluk. Je hoeft immers niks, alleen te volgen en te vertrouwen dat iemand anders het goed voor elkaar heeft. Heerlijk. De goede momenten in de training waren ook die, waarin de hond niets anders deed dan volgen. Dan was ie rustig, ontspannen en vertrouwde hij erop.
Interessant was, dat deze man benadrukte dat het om vertrouwen ging. Dat een hond een positieve associatie bij hem had als leider. Respect is het niet, zei hij, het is vertrouwen. Respect komt misschien later, nu nog niet.
Mooi gezegd, want dat hoor je ook weleens: met geweld respect afdwingen, er meteen helemaal boven staan. Dit baasje ging daar niet voor. Die liet de hond voelen dat hij het beste met hem voor had en wist wat een hondehart begeert en echt rustig maakt. Kalm leiderschap, de hond begrijpen. Niet macho er bovenop en huppekee domineren die handel. Tenminste, dat heb ik he m niet zien doen.

De parallel was snel gelegd. Ik herkende mij hier wel in. Ik herkende mij in het heerlijke gevoel van ‘calm submission’. Een gemoedstoestand waarin ik erop vertrouw dat ik Frank kan volgen en dat het ok is, dat ik de leiding niet hoef te hebben. Vertrouwen als basis, ook dat herkende ik. Als dat goed zit en het ‘baasje’1001 x fijn alfagedrag heeft vertoond waar je je als hierarchiegevoelige graag volgend bij opstelt, als ie bovendien betrouwbaar en zorgzaam is en af en toe toch ook wel zijn tanden laat zien, dan is er ook zeker veel respect.
Ook herkende ik me erin dat als hij de leiding niet neemt of ik denk dat hij dat niet neemt, dat ik dan eerder de neiging heb om op te letten en zaken te regelen en noem maar op. Een situatie die niet echt prettig werkt bij ons thuis. Nu zijn we geen honden, dus bijt ik zelden. Maar je merkt in de interactie wel, de momenten waarop ons principe van leiden en volgen niet klopt en we elkaar in de haren vliegen. Dat gaat over, niet doordat ik mij kalm en onderdanig opstel, maar meestal doordat hij- soms corrigerend- aanwezig is, vertrouwen uitstraalt en vanzelfsprekend de leiding neemt zonder me al te veel keus te geven. Instinctief reageren wij sterk op elkaar, dat leiden en volgen moet in balans zijn, anders wordt het blaffen en grommen. Van twee kanten overigens.